KOMUNIKAT DLA OBYWATELI UKRAINY
Dotyczy: wygaszenia rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w kontekście pomocy społecznej
5 marca 2026 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 203), zwana dalej „ustawą o wygaszaniu”.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej na mocy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 poz. 337) przysługiwało obywatelom Ukrainy na mocy rozwiązań tymczasowych, wyjątkowych. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. wygasza specjalne rozwiązania dedykowane ukraińskim uchodźcom, poprzez ujednolicenie systemu wsparcia dla wszystkich uchodźców podlegających ochronie czasowej oraz dostosowuje przepisy do nowego etapu sytuacji migracyjnej (przejście z rozwiązań nadzwyczajnych do systemowych).
Po wygaśnięciu specustawy, zgodnie z dyrektywą 2001/55/WE w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony […]1 zapewniono osobom objętym ochroną czasową, dostęp do świadczeń z pomocy społecznej, jednak w zmienionym do dotychczasowego zakresie. 1 Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.Urz.UE.L 2001 Nr 212, str. 12).
Art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223 z późn. zm.), dodany na podstawie ustawy o wygaszaniu, odsyła do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która reguluje do jakich świadczeń i na jakich zasadach ma dostęp beneficjent ochrony czasowej:
„Beneficjentowi ochrony czasowej, który posiada numer PESEL ze statusem UKR, mogą być przyznawane świadczenia, na zasadach i w trybie przewidzianym dla tej grupy beneficjentów w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.”.
Zmieniony art. 5 w pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej reguluje, że beneficjentom ochrony czasowej (tak jak cudzoziemcom posiadającym zgodę na pobyt tolerowany lub ze względów humanitarnych) tj. cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy, przysługuje pomoc w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego.
W przeciwieństwie do świadczeń rodzinnych (których wypłata będzie kontynuowana na dotychczasowych zasadach do 31 października 2026 roku) ustawa o wygaszaniu nie zawiera przepisu przejściowego przedłużającego okres otrzymywania dotychczas przyznanych świadczeń z pomocy społecznej.
Jednocześnie ustawa o wygaszaniu reguluje, że:
-wsparcie polegające na udzielaniu pomocy żywnościowej w ramach programów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus będzie kontynuowane,
- osoba wnioskująca o świadczenie musi złożyć oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że nie zachodzi wobec niej żadna z przesłanek powodujących, że nie powinna posiadać statusu UKR.
